خواجه نصير الدين الطوسي
519
اخلاق محتشمى ( فارسى )
( 17 ) اى پسر ! بايد كه اصل كار و عمدهء استظهار در معادات و مغالبت دشمنان حفظ سرّ خود را سازى « 1 » ، و از اعلان آن حذر نمائى ، و بعقل و تدبير پيش مخاصمت اعدا باز شوى ، ( بيت ) : الرّأى قبل شجاعة الشّجعان * هو اوّل و هى المحلّ الثّانى و صيانت نفس خود از معايب واجب دانى . و در آن كوش كه اعمال تو بر قانون صلاح و سداد باشد ، و اقوال و افعال بر سنن صدق و صواب ، تا بر خصمان ظفر يا بى و ايمن باشى از آنكه دشمن بر فضيحتى از احوال تو مطلع گردد ، يا بر زلتى « 2 » از آن تو وقوف يابد ، و بر تو خرده و نكته گيرد ، كه آن را علت تشنيع و تهجين تو سازد . و اين طريقت كه ياد كردم علامت ارباب عقل و بصيرت « 3 » ، و عادت اصحاب خرد و كياست است . و زينهار كه دشمن خود را از حال خود غافل ندانى ، و باعراض « 4 » او مغرور « 5 » نشوى ، و بخصومت او تهاون نكنى ، كه ناگاه ترا در حبايل كيد ، و مصايد [ 16 ر ] مكر و غدر خويش غافل گيرد ، و در كمين فرصت آن باشد كه بر فعلى منكر و حركتى قبيح از تو اطلاع يابد ، يا « 6 » خللى و عيبى در اخلاق و عادات تو مشاهدت كند كه به آن وسيله بر تو ظفر يابد و غالب شود . ( بيت : ) و من يثق بمقال لا يصدّقه * فعل ففى حسّه لا عقله عاب « 7 »
--> ( 1 ) - خ : خوددارى . ( 2 ) - ص : ذلتى . ( 3 ) - ص : نصرت . ( 4 ) - خ : و باغراض . ( 5 ) - ص : معذور . ( 6 ) - خ : تا . ( 7 ) - خ : حسبه لا عقل عاب ؟